ISO 4628-2 – ocena stopnia spęcherzenia powłok malarskich (skala 0-5, S0-S5)

ISO 4628-2 (PN-EN ISO 4628-2:2016-03) to standard wizualnej oceny stopnia spęcherzenia powłok malarskich i lakierniczych po testach starzeniowych – mgły solnej, cataplasm ageing, ekspozycji UV lub kondensacyjnej. Norma klasyfikuje pęcherze dwuwymiarowo: gęstość (skala 0-5) i wielkość (skala S0-S5). Wynik raportuje się jak np. 3(S2) – umiarkowana gęstość małych pęcherzy.

Czym jest ISO 4628-2?

ISO 4628-2 to druga część serii ISO 4628 dotyczącej oceny degradacji powłok malarskich. Część 2 koncentruje się wyłącznie na spęcherzeniu (blistering). Aktualna wersja to PN-EN ISO 4628-2:2016-03, która zastąpiła wydanie z 2005 roku.

Pęcherze na powłoce powstają w wyniku:

• osmozy – migracji wody przez powłokę i kumulacji pod nią,
• utraty adhezji międzywarstwowej lub do podłoża,
• niewłaściwego przygotowania powierzchni (resztki soli, zanieczyszczenia),
• podpowłokowej korozji generującej produkty zwiększające objętość.

ISO 4628-2 stosuje się po teście starzeniowym – samo spęcherzenie ujawnia się dopiero pod wpływem czynników zewnętrznych. Najczęstsze konteksty:

• po teście mgły solnej (ISO 9227 NSS/AASS/CASS lub ASTM B117),
• po teście cataplasm ageing (ISO 13523 sekcja 27),
• po teście kondensacyjnym (ISO 6270),
• po ekspozycji UV (komora ksenonowa, QUV).
• po ekspozycji na zewnętrzne warunki atmosferyczne

Skala gęstości pęcherzy (0-5)

Gęstość pęcherzy klasyfikuje się na skali zdefiniowanej w ISO 4628-1 (część ogólna serii):

Ocena ma charakter wizualny – oceniający porównuje próbkę ze wzorcami graficznymi zawartymi w normie.

Skala wielkości pęcherzy (S0-S5)

Wielkość pęcherzy oznacza się literą S (od ang. size):

Oceny wielkości dokonuje się przez bezpośrednie porównanie ze wzorcami graficznymi z normy.

Format zapisu wyniku

Wynik raportuje się w formacie „gęstość (wielkość)”, gdzie obie liczby są niezbędne do pełnego opisu uszkodzenia:

• 0 – brak pęcherzy
• 3(S2) – umiarkowana ilość małych pęcherzy ledwie widoczne przy normalnym, skorygowanym wzroku (do 0,2 mm)
• 2(S4) – niewielka ilość dużych pęcherzy większe niż 0,5 mm do 5 mm
• 5(S5) -układ defektów, większy niż 5 mm.

Kombinacja obu parametrów daje pełny obraz degradacji. Dwie powłoki o tej samej gęstości pęcherzy (np. obie oznaczone jako „3”) mogą różnić się stopniem zużycia — 3(S2) może oznaczać mało istotne uszkodzenia, natomiast 3(S5) wskazuje na znacznie bardziej zaawansowany stan powłoki.

Procedura oceny i wymagania oświetleniowe (ISO 13076)

Krok 1 – przygotowanie próbki

Przed testem starzeniowym przygotuj plan badania:

• liczba i wymiary próbek
• czas ekspozycji (np. 1000 h mgły solnej),
• przygotowanie powierzchni (gładka próbka vs próbka z nacięciem testowym scribe),
• orientacja w komorze (kąt nachylenia),
• harmonogram inspekcji

Krok 2 – test starzeniowy

Próbka przechodzi test wg odpowiedniej normy: ISO 9227 (mgła solna), ISO 13523 sekcja 27 (cataplasm), ISO 6270 (kondensacja), itp.

Krok 3 – oświetlenie i inspekcja wzrokowa

Ocenę wykonuje się w standaryzowanym oświetleniu wg ISO 13076. Norma ta precyzuje:

• równomierne, rozproszone światło bez cieni i odblasków,
• definiowaną temperaturę barwową źródła światła,
• minimalny strumień świetlny na powierzchnię próbki.

Inspekcja obejmuje:

1. ogólny ogląd gołym okiem – identyfikacja obszarów z defektami,
2. lupa 10× – dokładna obserwacja
3. porównanie ze wzorcami graficznymi normy – przypisanie klasy gęstości i wielkości,
4. dokumentacja zdjęciowa całej próbki i obszarów krytycznych.

Krok 4 – raportowanie

Raport zawiera: identyfikację próbki, historię testu (typ, czas ekspozycji), wynik w formacie „X(SY)”, fotografie, podpis wykonującej badanie i datę.

Ograniczenia i najczęstsze błędy

Ograniczenia metody

• Sztuczna atmosfera – test mgły solnej / cataplasm symuluje warunki, ale nie odtwarza dokładnie eksploatacji w naturze. Wynik 0 nie gwarantuje, że powłoka nie wytworzy pęcherzy w innym środowisku.
• Subiektywizm oceny – mimo wzorców graficznych dwie osoby mogą zaklasyfikować ten sam pęcherz różnie (3(S2) vs 4(S2)).
• Czas vs intensywność – skrócony test o wyższej intensywności nie zawsze przekłada się na warunki rzeczywiste.

Najczęstsze błędy

1. Niewłaściwe oświetlenie – bez ISO 13076 ocenia się „po ciemku” lub w mocnym świetle kierunkowym (cienie/odblaski zafałszowują wynik).
2. Brak konsekwencji w czasie – jeśli ten sam zespół ocenia partię próbek przez tygodnie, kryteria mogą „dryfować” – rotacja inspektorów lub okresowe kalibracje wzrokowe są niezbędne.
3. Pominięcie skali wielkości – raportowanie tylko gęstości („klasa 3”) bez wielkości jest niepełne i niezgodne z normą.
4. Ignorowanie rozmieszczenia pęcherzy – skupienie wokół krawędzi lub nacięcia mówi co innego niż pęcherzenie równomierne po całej powierzchni; raport powinien to opisywać.

Wykonujemy oceny ISO 4628-2 w Tenslab

Ocenę spęcherzenia powłok wg ISO 4628-2 (dedykowana usługa) wykonujemy w Laboratorium Antykorozyjnym Tenslab w Gdańsku – po teście starzeniowym, np. komorze solnej, teście kataplazmy lub komorze kondensacyjnej. Pełna metodyka w naszej ofercie laboratoryjnej.

Zakres usług w laboratorium po którym można dokonać oceny spęcherzenia :

• ocena po teście mgły solnej (ISO 9227, ASTM B117),
• ocena po teście cataplasm ageing (ISO 13523 sekcja 27),
• ocena po teście kondensacyjnym (ISO 6270),
• ocena dla próbek dostarczonych po teście w innym lab
• ocena po komorze ksenonowej

Akredytacja: PCA AB 1700 (PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02).

Warunki oświetleniowe: zgodne z ISO 13076 – standaryzowane, rozproszone, kontrolowana temperatura barwowa.

Raport zawiera identyfikację próbki, historię testu, wynik w formacie X(SY), porównanie ze wzorcami normy, dokumentację zdjęciową próbek przed i po teście.

+48 790 555 091 · ✉️ kontakt@tenslab.pl · Wyślij zapytanie o ocenę pęcherzenia →

FAQ – ISO 4628-2

Co oznacza zapis „3(S2)” w raporcie?

3 – klasa gęstości pęcherzy (umiarkowana ilość), (S2) – klasa wielkości (pęcherze do ok. 0,5 mm średnicy). Oba parametry są niezbędne – sama gęstość ani sama wielkość nie opisują pełnego stanu powłoki.

Czy mogę ocenić pęcherze bez wzorca normy?

Nie – wynik bez odniesienia do wzorców graficznych ISO 4628-2 jest tylko opisem subiektywnym. Norma istnieje właśnie po to, żeby wyniki różnych inspektorów były porównywalne; bez wzorca tracimy tę porównywalność. Wzorce są częścią normy ISO i można je nabyć w PKN lub bezpośrednio od ISO.