ISO 13523 (EN 13523) – badania powłok coil coating + sekcja 27 (cataplasm ageing)

ISO 13523 / EN 13523 to seria ~30 norm definiujących metody badań blach powlekanych organicznie w procesie ciągłym (coil coating). Każda część opisuje jedną metodę m.in: pomiar połysku, twardość ołówkową, adhezję, odporność na mgłę solną, na UV, na uderzenia, starzenie cieplne. W tym opracowaniu skupimy się na szczegółowym omawieniu sekcję 27 (cataplasm), która dotyczy „cataplasm ageing” – testu starzeniowego z wilgotnym okładem.

Czym jest ISO 13523 / EN 13523

ISO 13523 (i jej europejska wersja EN 13523) to wieloczęściowa seria norm dla branży coil coating – blach powlekanych organicznie w procesie ciągłym. Coil coating to technologia, w której taśma stalowa lub aluminiowa jest pokrywana warstwami farby w ciągłej linii produkcyjnej (zwykle 100-200 m/min), z natychmiastowym utwardzeniem powłoki w piecu.

Powlekane w ten sposób blachy stosuje się masowo w:

• panelach elewacyjnych i dachowych (budownictwo),
• obudowach AGD (lodówki, pralki, kuchenki),
• panelach do produkcji nadwozi kolejowych (m.in. dla dostawców Alstom),
• opakowaniach metalowych (puszki, beczki),
• elementach motoryzacyjnych wnętrz pojazdów.

EN 13523 standaryzuje metody badań tych powłok – od kontroli wyglądu (kolor, połysk), przez wytrzymałość mechaniczną (twardość, adhezja, elastyczność), po odporność środowiskową (UV, mgła solna, starzenie cieplne, cataplasm ageing). Każda część odpowiada za jeden test – serię można porównać do „menu” metod, z którego dostawca i klient wybierają zestaw odpowiadający specyfikacji produktu.

Sekcja 27: cataplasm ageing – szczegóły

EN 13523-27 opisuje test cataplasm ageing – przyspieszone starzenie wilgotnym okładem. Test symuluje warunki, których komora solna nie odtwarza dokładnie: długotrwałe, statyczne utrzymanie powłoki w środowisku 100% wilgoci przy podwyższonej temperaturze.

Geneza nazwy

„Cataplasm” pochodzi od greckiego kataplasma – kompres, okład. Test symuluje sytuację, w której fragment powłoki jest pokryty wilgotnym materiałem przez długi czas – typowy scenariusz w eksploatacji kolejowej: szczeliny konstrukcyjne, miejsca utrzymujące wodę, tunele o wysokiej wilgotności, kondensacja w niewietrzonych przestrzeniach.

Dla jakich powłok?

Cataplasm ageing weryfikuje odporność systemu malarskiego na hydrolizę i pęcherzenie osmotyczne:

• hydroliza – rozkład wiązań chemicznych w polimerze powłoki pod wpływem wody i ciepła,
• osmoza – migracja wody przez powłokę i kumulacja pod nią (powstają pęcherze),
• utrata adhezji wskutek wnikania wody do interfejsu powłoka-podłoże.

Powłoki, które przechodzą NSS (mgła solna), mogą nie wytrzymać cataplasm – oba testy ujawniają różne mechanizmy degradacji.

Procedura cataplasm krok po kroku

Krok 1 – przygotowanie próbek

• przed ekspozycją należy zmierzyć grubość powłoki ISO 2808
• panele testowe (wymiary typowo 150 × 75 mm)
• Liczba sztuk 4
• pełen system malarski (podkład + warstwa pośrednia + emalia nawierzchniowa) zgodny z badaną specyfikacją,

Krok 2 – przygotowanie okładu

Materiał okładu: bawełna o określonej w normie gramaturze (12 x masa tkaniny). Ilość wody demineralizowanej -270g, by zachować wilgotność 100% przez cały czas testu. Złożenie tkaniny i próbek zgodnie z instrukcją podaną w normie.

Krok 3 – umieszczenie okładu w folii

Próbkę z okładem szczelnie zamyka w folii polietylenowej lub komorze hermetycznej – tak, by woda nie odparowała.

Krok 4 – ekspozycja

Próbki w zamkniętym opakowaniu umieszcza się w piecu o temperaturze 70°C. Czas ekspozycji: typowo 7 dni (168 h), ale specyfikacja może wymagać dłuższego cyklu.

Krok 5 – wyjęcie i kondycjonowanie

Po zakończeniu cyklu:

• usunąć układ z pieca i poczekać aż folia ostygnie
• otworzyć folie i wyjąć próbki
• wytrzeć wilgoć z powierzchni miękką chusteczką

Krok 6 – ocena

Po cataplasm ageing wykonuje się  ocenę:

1. Powierzchni całkowitej: stopień spęcherzenia wg ISO 4628-2 – klasa gęstości i wielkości pęcherzy. Cataplasm często ujawnia pęcherze, których nie wytwarza mgła solna.
2. Krawędzi: normami – ISO 4628-2, EN ISO 4628-3, EN ISO 4628-5 i EN ISO 4628-10.
3. Najczęściej adhezja wg ISO 2409 – test siatki nacięć.

Ograniczenia testu cataplasm

1. Sztuczna intensyfikacja warunków. Test w 70°C / 100% RH przez 7/14 dni nie odtwarza dokładnie wieloletniej eksploatacji – służy do porównań systemów, nie do prognozy żywotności.
2. Zmienna parametrów między specyfikacjami. Różne specyfikacje wymagają różnych temperatur (40-80°C) i czasów (5-21 dni). Wynik testu w jednych warunkach nie przekłada się 1:1 na inny zestaw parametrów.
3. Brak cyklów mokro/sucho. Cataplasm jest statyczny – 100% wilgoci przez cały czas. Realna eksploatacja ma cykle wilgoci i wysychania, które generują inne mechanizmy degradacji.
4. Wynik bez kontekstu jest niepełny. Sam zapis „cataplasm 7 dni lub 14 dni / 70°C – pęcherzenie 2(S2), adhezja 1” wymaga porównania z kryteriami akceptacji specyfikacji. Bez tego nie wiadomo, czy próbka przeszła test.

Wykonujemy badania ISO 13523 w Tenslab

Cataplasm ageing wg ISO 13523 sekcja 27 (dedykowana usługa – test kataplazmy) wykonujemy w Laboratorium Antykorozyjnym Tenslab w Gdańsku – z następczą oceną adhezji (badanie cross-cut) i pęcherzenia (ocena zniszczeń). Pełna metodyka w naszej ofercie laboratoryjnej.

Akredytacja: PCA AB 1700 (PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02).

Raport zawiera identyfikację próbki, parametry testu, ocenę po teście (spęcherzenie, adhezja, opcjonalnie Delta E i połysk), dokumentację zdjęciową próbek przed i po teście.

+48 790 555 091 · ✉️ kontakt@tenslab.pl · Wyślij zapytanie o cataplasm lub pakiet EN 13523 →

FAQ – ISO 13523 / EN 13523

Czym dokładnie jest „cataplasm ageing”?

Cataplasm ageing to test starzeniowy w wilgotnym okładzie (bawełna nasączona wodą demineralizowaną), zamkniętym hermetycznie i utrzymywanym w 70°C przez 7 lub 14 dni. Symuluje długotrwałą ekspozycję powłoki na statyczną wilgoć – sytuacje, których nie odtwarza komora solna.

Co oceniam po teście cataplasm?

Dwie rzeczy równolegle: stopień pęcherzenia wg ISO 4628-2 (gęstość i wielkość pęcherzy) i adhezję wg ISO 2409 (klasa siatki nacięć 0-5). Pęcherzenie ujawnia osmozę, siatka nacięć – utratę adhezji wskutek hydrolizy. Dla DTRF 150608 wymagane są obie oceny, kryteria akceptacji w Apendix 4.

Ile trwa pełen test cataplasm?

Ekspozycja: 7 dni (typowo). Raport: 5-7 dni robocze. Łączny czas zlecenia: ~12-14 dni roboczych.